Innowacje z dala od metropolii. Jak projekt Start in Mountains buduje ekosystemy współpracy w regionach górskich

Od maja 2025 roku, w ramach programu Interreg Europe, realizowany jest projekt Start in Mountains (SIM). Inicjatywa, w której aktywny udział bierze Województwo Małopolskie – obok partnerów z Hiszpanii, Francji, Portugalii, Rumunii, Macedonii Północnej i Serbii – ma na celu przekształcanie
wiejskich obszarów górskich w nowoczesne i dynamiczne ekosystemy innowacji. Projekt koncentruje się na wzmacnianiu lokalnej przedsiębiorczości oraz innowacyjności poprzez rozwijanie współpracy pomiędzy mieszkańcami, samorządami i organizacjami zaangażowanymi w rozwój regionalny. Fundamentem powodzenia tego typu inicjatyw są przede wszystkim ludzie – ich zaangażowanie, kompetencje, otwartość na współpracę oraz zdolność do budowania lokalnych sieci wsparcia, co znajduje odzwierciedlenie w idei Startupowych Wiosek (Startup Villages).

Startupowe wioski i rozwój lokalnych społeczności

Odpływ wykwalifikowanych kadr (brain drain) i wyludnianie się obszarów górskich to realne zagrożenie dla lokalnych rynków, które często zmagają się ze stagnacją. Projekt (SIM) odpowiada na ten problem u podstaw – jego głównym celem jest ożywienie wiejskich i górskich gospodarek poprzez stworzenie sprzyjających warunków dla rozwoju startupów i małych firm poza dużymi miastami.

Narzędziem do tego jest model Startupowych wiosek. To miejsca, które bazują na lokalnym potencjale, ale do odniesienia sukcesu potrzebują odpowiedniego ekosystemu. Wokół innowacyjnych pomysłów integrują się tu samorządy, instytucje otoczenia biznesu, lokalne społeczności oraz uczelnie. Aby młoda firma mogła rozwinąć skrzydła na trudniejszym geograficznie terenie, niezbędny jest dostęp do rynkowego know-how i kapitału. Dzięki tej szerokiej współpracy mieszkańcy zyskują możliwość przekucia swoich koncepcji w realne biznesy, co ożywia region i zatrzymuje talenty na miejscu.

Od teorii do praktyki. Pierwsze efekty międzynarodowej współpracy

Od momentu oficjalnej inauguracji w Brukseli, projekt (SIM) dynamicznie przeszedł do fazy operacyjnej, udowadniając, że europejskie założenia można z sukcesem przekuć w lokalną praktykę. Działania konsorcjum opierają się na współpracy partnerów, dla których rozwój obszarów górskich i wiejskich to wspólny mianownik. Kluczowym narzędziem tej integracji są Międzynarodowe Spotkania Uczące (TLM) – platformy bezpośredniej wymiany wiedzy i walidacji narzędzi wspierających biznes.

Pierwszym istotnym sprawdzianem tej formy współpracy było spotkanie zorganizowane w dniach 11–12 września 2025 r. w Małopolsce, które zgromadziło wszystkich ośmiu partnerów projektu. Środowisko eksperckie, decydenci i praktycy skupili się wówczas na roli zasobów fizycznych –
dostępnej przestrzeni, infrastruktury oraz lokalnych uwarunkowań – jako czynników stymulujących rozwój przedsiębiorczości. Analiza nie ograniczała się wyłącznie do teorii. Europejskie delegacje poznawały modele wsparcia bezpośrednio w terenie, wizytując m.in. Gminny Inkubator
Przedsiębiorczości w Trzcianie oraz Krainę Vesny. Istotnym elementem spotkania były również praktyczne warsztaty, podczas których partnerzy, bazując na zaprezentowanych dobrych praktykach, wspólnie opracowywali konkretne propozycje usprawnień instrumentów polityki regionalnej
wspierających MŚP.

Międzynarodowe Spotkania Uczące (TLM) w dniach 11–12 września 2025 r. w Małopolsce

Kolejne spotkanie międzyregionalne, które odbyło się w Belgradzie (11–12 marca 2026 r.), przeniosło środek ciężkości na fundament ekosystemów innowacji – kapitał ludzki. Podczas wizyty studyjnej w Inkubatorze Technologiczno-Biznesowym Wydziałów Technicznych w Belgradzie, uczestnicy zderzyli się z jednym z najpoważniejszych wyzwań dla obszarów oddalonych od metropolii: odpływem talentów (brain drain). Warsztatowa formuła pozwoliła na wspólną analizę tego zjawiska. Partnerzy poszukiwali rozwiązań, które nie tylko wzmocnią potencjał lokalnych społeczności, ale przede wszystkim pomogą zatrzymać innowatorów na miejscu.

Dotychczasowe kroki podejmowane w ramach projektu SIM są najlepszym dowodem na to, że szeroka, transgraniczna współpraca przynosi wymierne rezultaty. Transfer wiedzy i budowanie trwałych relacji to zaledwie punkt wyjścia – właściwym celem jest bowiem wypracowanie przetestowanych, gotowych do wdrożenia rozwiązań, które trwale odmienią politykę rozwoju we wszystkich regionach partnerskich.

Małopolska platforma wymiany doświadczeń

Warto podkreślić, że projekt SIM to dla regionów nie tylko przestrzeń do czerpania z międzynarodowych doświadczeń, ale również doskonała okazja do zaprezentowania własnych modeli wsparcia. Wykorzystując potencjał terenów górskich i wiejskich, Województwo Małopolskie od lat inwestuje w rozwój lokalnej przedsiębiorczości i kapitału ludzkiego poza głównymi metropoliami.

Region stawia na kompleksowy ekosystem. Rolę platformy sieciującej pełni m.in. program „Małopolska – tu technologia staje się biznesem”, wspierający lokalne wydarzenia i spotkania technologiczne. Odpowiedzią na potrzebę budowania kompetencji jest uruchomiona w 2025 roku inicjatywa „Pomysł na biznes”, przygotowująca mieszkańców do prowadzenia własnej działalności. Biznesową klamrą dla tych działań jest program #StartUP Małopolska, który oferuje wsparcie z zakresu inkubacji i akceleracji – pomagając innowatorom przejść trudną drogę od fazy pomysłu do wdrożenia realnego produktu na rynek.

Nowe możliwości dla regionów górskich

Projekt SIM potrwa do 2029 roku i znajduje się obecnie w fazie intensywnej wymiany doświadczeń. Jego ostatecznym celem jest jednak trwała zmiana systemowa – wdrożenie wypracowanych rozwiązań do oficjalnych polityk rozwoju poszczególnych regionów.

Dotychczasowe działania pokazują jasno, że regiony górskie są gotowe na technologiczną rewolucję. Sukces wymaga jednak otwarcia się na innych i porzucenia schematów działania w pojedynkę. Przełomowe pomysły mogą powstawać wszędzie, a model „Startupowych wiosek” udowadnia, że dzięki dobrej współpracy i sieciowaniu, nowoczesny biznes może narodzić się dosłownie za najbliższą górą.

 

Marcin Wątor
Zespół ds. Przedsiębiorczości,
Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego

 

Informacje nt. projektu dostępne na:  https://www.interregeurope.eu/start-in-mountains