Globalne ocieplenie to fakt - jak możemy je zatrzymać?

Ostatni gwałtowny wzrost cen paliw kopalnych, wywołany konfliktem pomiędzy Stanami Zjednoczonymi, Iranem i Izraelem, po raz kolejny uświadomił nam konieczność szybkiego odchodzenia od tego typu źródeł energii. Wciąż pamiętamy również szok cenowy na rynku energii i po napaści Rosji na Ukrainę w 2022 roku, który doprowadził do gwałtownego wzrostu inflacji i spowolnienia gospodarczego. Wyższe ceny energii oznaczają nie tylko presję inflacyjną i wzrost kosztów życia, lecz także spadek konkurencyjności gospodarki oraz ryzyko utraty miejsc pracy w sektorach energochłonnych.

Spalanie paliw kopalnych, prowadzone na coraz większą skalę od początku rewolucji przemysłowej w XIX wieku, powoduje stały wzrost stężenia dwutlenku węgla w atmosferze. Nie ma już wątpliwości, że obecność gazów cieplarnianych – przede wszystkim CO₂ – prowadzi do nasilania efektu cieplarnianego. Nazwa tego zjawiska nawiązuje do szklarni, w której promienie słoneczne przenikają przez szyby, a ciepło pozostaje wewnątrz. Podobnie działa atmosfera ziemska: promieniowanie słoneczne dociera do powierzchni Ziemi, lecz coraz większa ilość ciepła nie może zostać skutecznie oddana w przestrzeń kosmiczną. Istotnym gazem cieplarnianym jest również metan, emitowany m.in. podczas hodowli zwierząt, którego ilość rośnie wraz ze wzrostem spożycia mięsa.

Coraz gwałtowniejsze zjawiska atmosferyczne oraz postępujące susze są ceną, jaką płacimy za bezrefleksyjne spalanie paliw kopalnych i uwalnianie dwutlenku węgla magazynowanego przez miliony lat w węglu, ropie naftowej i gazie ziemnym. Skutki zmian klimatu mają także wymiar ekonomiczny. Same pożary zabudowań w Los Angeles na początku ubiegłego roku, nasilone przez suszę, przyniosły straty szacowane na ponad sto miliardów dolarów. W Polsce już na początku maja tego roku, z powodu niskiej wilgotności lasów, spłonęło około 300 hektarów cennej przyrodniczo Puszczy Solskiej na Lubelszczyźnie.

Pojawia się więc pytanie: co możemy zrobić? Po pierwsze, konsekwentnie rozwijać odnawialne źródła energii. Wymaga to jednak również zmian prawnych, ponieważ w Polsce nadal obowiązują przepisy, takie jak tzw. ustawa 10H, które znacząco ograniczają rozwój energetyki wiatrowej. Po drugie, konieczne są inwestycje w energetykę jądrową, która – w przeciwieństwie do energii słonecznej i wiatrowej – nie jest uzależniona od warunków pogodowych i może stabilizować system energetyczny w okresach bezwietrznych oraz przy dużym zachmurzeniu.

Każdy z nas może jednak w prosty sposób przyczynić się do ograniczenia zmian klimatycznych wynikających z nadmiernego spalania paliw kopalnych. Warto korzystać z energochłonnych urządzeń, takich jak pralka czy zmywarka, w godzinach największej produkcji energii słonecznej. W ten sposób zwiększamy wykorzystanie energii odnawialnej, której nadmiar bywa czasami przyczyną czasowych wyłączeń instalacji fotowoltaicznych. Dobrym rozwiązaniem jest również częstsze korzystanie z transportu publicznego i roweru zamiast samochodu oraz ograniczanie zakupu dużych,
paliwożernych SUV-ów.

W sezonie grzewczym warto także nieco obniżyć temperaturę w pomieszczeniach, szczególnie nocą. Założenie swetra zamiast zwiększania ogrzewania może wydawać się drobną zmianą, ale właśnie z takich codziennych decyzji składa się odpowiedzialność za klimat i przyszłość naszej planety.

prof. dr hab. Łukasz Mamica
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie