Regiony napędzające europejskie innowacje i konkurencyjność – relacja z Konferencji S3 Community of Practice 2026

Konferencja S3 Community of Practice to jedno z najważniejszych europejskich wydarzeń poświęconych wdrażaniu S3. Organizowana jest przez Komisję Europejską (DG REGIO) i stanowi główne forum wymiany doświadczeń dla osób odpowiedzialnych za rozwój polityki innowacyjnej w regionach i państwach Unii Europejskiej. Jej celem jest również prezentacja najnowszych kierunków rozwoju polityki inteligentnych specjalizacji w UE, promocja i wzmacnianie współpracy międzynarodowej oraz wypracowywanie rozwiązań wspierających rozwój konkurencyjności europejskiego przemysłu przy wykorzystaniu innowacji.

Tegoroczną edycję otworzył Nicola de Michelis z Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej Komisji Europejskiej (DG REGIO), podkreślając strategiczne znaczenie inteligentnych specjalizacji dla realizacji europejskiej polityki konkurencyjności, suwerenności technologicznej i spójności oraz rolę regionów w ich identyfikacji i rozwoju strategii S3. W pierwszej części spotkania przedstawiono aktualny kontekst polityki unijnej oraz działania realizowane w ramach ekosystemu wsparcia S3 Community of Practice, który kierunkuje regiony we wdrażaniu strategii inteligentnej specjalizacji.

Jednym z głównych punktów programu były dwa panele dyskusyjne poświęcone przyszłości S3. Pierwszy koncentrował się na znaczeniu inteligentnych specjalizacji dla wzmacniania konkurencyjności i strategicznej autonomii Europy, natomiast drugi dotyczył praktycznych aspektów wdrażania strategii S3, w tym wielopoziomowego zarządzania, odpowiedniego doboru instrumentów polityki publicznej oraz współpracy międzyregionalnej. W panelu tym region Małopolski reprezentował Paweł Soja Kierownik Zespołu ds. Rozwoju Ekosystemu Innowacyjności z Departamentu Nadzoru Właścicielskiego i Gospodarki, prezentując doświadczenia regionu w zakresie wdrażania strategii inteligentnych specjalizacji poprzez proces przedsiębiorczego odkrywania oraz przedstawiając narzędzie tego procesu, czyli Małopolskie Platformy Specjalizacyjne. W wystąpieniu poruszone zostały również wątki dotyczące roli klastrów w podnoszeniu innowacyjności regionów.

W dalszej części programu zaprezentowano przykłady dobrych praktyk z europejskich regionów podczas sesji Regional S3 Pitches, pokazujących, w jaki sposób projektowane są nowoczesne strategie inteligentnej specjalizacji odpowiadające na wyzwania przyszłości. Uczestnicy mieli również możliwość udziału w interaktywnym badaniu społeczności S3 oraz zapoznania się z planowanymi kierunkami dalszych działań.

Popołudniowa część konferencji odbywała się w formule równoległych sesji tematycznych. Dyskusje dotyczyły integracji polityki innowacyjnej i przemysłowej z wykorzystaniem wielopoziomowego systemu zarządzania, skutecznego przekładania strategii S3 na reformy i inwestycje oraz wzmacniania współpracy międzyregionalnej w celu lepszego włączenia regionów w europejskie łańcuchy wartości. W sesjach uczestniczyli przedstawiciele Komisji Europejskiej, Wspólnego Centrum Badawczego (JRC), Europejskiej Rady ds. Innowacji, administracji regionalnych oraz organizacji klastrowych.

Najważniejsze wnioski z konferencji

Dyskusje prowadzone podczas Konferencji potwierdziły, że regiony pozostają kluczowymi podmiotami identyfikującymi inteligentne specjalizacje i rozwijającymi innowacje zgodnie z  jego potencjałem gospodarczym. Jednocześnie podkreślono potrzebę jeszcze lepszego powiązania regionalnych strategii inteligentnej specjalizacji z priorytetami krajowymi i europejskimi.

Ważnym przesłaniem Konferencji okazała się potrzeba rozszerzenia polityki innowacyjnej w kierunku szerszej polityki konkurencyjności, integrującej działania na rzecz innowacji i rozwoju przemysłu. Uczestnicy zgodnie wskazywali, że kolejnym etapem rozwoju S3 powinno być przejście od planowania do skutecznego wdrażania konkretnych projektów, reform i inwestycji przynoszących wymierne efekty gospodarcze i społeczne. Zwrócono uwagę na konieczność projektowania reform sprzyjających inwestycjom w innowacyjne rozwiązania o znaczeniu europejskim oraz eliminowania barier administracyjnych ograniczających rozwój innowacji.

Dużo miejsca poświęcono współpracy międzyregionalnej. Pojawiły się postulaty, że zamiast krótkotrwałych partnerstw projektowych należy rozwijać trwałe, zinstytucjonalizowane formy współpracy, umożliwiające regionom aktywniejsze uczestnictwo w europejskich łańcuchach wartości. Równocześnie wskazywano na potrzebę łączenia pojedynczych inicjatyw w kompleksowe portfele inwestycyjne, zwiększające skalę i trwałość efektów rozwojowych.

Eksperci zwracali również uwagę, że skuteczna realizacja strategii S3 wymaga odejścia od podejścia skoncentrowanego wyłącznie na spełnianiu wymogów formalnych. Niezbędne jest rozwijanie systemów monitorowania opartych na jasno określonych celach, kamieniach milowych i wskaźnikach rezultatów, które pozwolą skuteczniej oceniać postępy transformacji.

Istotnym elementem debat była także rola klastrów jako podmiotów integrujących przedsiębiorstwa, sektor nauki i administrację publiczną. Wskazano, że klastry odgrywają kluczową rolę w transferze wiedzy, rozwijaniu nowych technologii oraz budowaniu regionalnych ekosystemów innowacji. W tym kontekście bardzo dobry odbiór zyskało wystąpienie przedstawiciela Małopolski, poświęcone regionalnemu systemowi wdrażania strategii inteligentnej specjalizacji, opartemu m.in. na modelu Małopolskich Platform Specjalizacyjnych, oraz roli małopolskich klastrów w budowaniu ekosystemu innowacji. Szczególne zainteresowanie uczestników wzbudziły doświadczenia Małopolski związane z funkcjonowaniem silnych klastrów posiadających status Krajowych Klastrów Kluczowych. Prezentacja stała się punktem wyjścia do licznych pytań i dyskusji dotyczących modelu organizacji klastrów, ich roli w regionalnym ekosystemie innowacji oraz mechanizmów współpracy z administracją publiczną przy wdrażaniu S3. Kuluarowe dyskusje zaowocowały nowymi kontaktami oraz perspektywami nawiązania nowych relacji biznesowych w celu realizacji wspólnych międzynarodowych projektów.

Konferencja potwierdziła, że przyszłość inteligentnych specjalizacji będzie opierać się na silniejszej współpracy regionów, lepszej koordynacji polityk publicznych oraz skutecznym przekładaniu strategii na konkretne działania i inwestycje wzmacniające konkurencyjność europejskiej gospodarki.